Iran National Front, USA	Home Page
	Views \| News \| Statements \| Documents

Memorials: Shahrokh Maskoob, An Iranian Scholar dies .
April 12, 2005
نقل از سایت ایران امروز

Please be patient, the below are graphics and may take a moment to load.
This web page is printable.

شاهرخ مسكوب درگذشت

● مسکوب پژوهشگری بادانش، فروتن و پرکار بود. آثار متعددی که او در باره جنبه‌های مختلف تاريخ و ادبيات ايران نوشت نشانگر وسعت آگاهی، دانش و مسئوليت او در قبال شناساندن درست فرهنگ و تاريخ ايران است.
● "مقدمه ای بر رستم و اسفنديار"، "روزها در راه"، "درباره سياست و فرهنگ "، "کتاب کيوان" (درباره مرتضی کيوان)، "ارمغان مور" (در باره شاهنامه)، "هويت ايرانی و زبان فارسی"، "چند گفتار در فرهنگ ايران"، "ادببات و سرگذشت اجتماع" و چندين اثر ديگر در کارنامه پربار مسکوب به چشم می آيند. او علاوه بر اين کتاب‌ها ده ها تک نگاری نيز دارد که در نشريات مختلف انتشار يافته‌اند.

شاهرخ مسکوب، پژوهشگر نامدار تاريخ و فرهنگ ايران ديشب در سن ۸۱ سالگی در پاريس چشم از جهان فروبست. او تا لحظات آخر زندگی نيز از تحقيق و مطالعه باز نايستاد. "شاهنامه و تاريخ"، مقاله بلندی از وی که در آخرين شماره نشريه "بخارا" به چاپ رسيده گواهی از تلاش و همت اين پ‍ژوهشگر نستوه است. مسکوب در جوانی دستی در سياست داشت و چندسالی را نيز به اين سبب در زندان شاه به سر آورد. همين آشنايی او با صحنه های سياسی و شخصيت های اين عرصه قسما زمينه ساز پاره ای از پژوهش های او شده اند. " کتاب کيوان" که به زندگی و هنر مرتضی کيوان اختصاص دارد از اين دست کارهای مسکوب است. طرفه اين که در همان دوران پرتب و تاب فعاليت سياسی نيز مسکوب از خواندن شاهنامه و تذکره اولياء و... غافل نبوده است. خود وی در اين باره می گويد:
"شاهنامه راه مرا به ادبيات بزرگ باز کرد. ظاهراً هيچ ارتباطی ندارد. شاهنامه را از نوجوانی شروع کردم به خواندن. سال ۱۳۲۱ بود که اول بار يک دوره شاهنامه خريدم برای خودم به مبلغ بيست و چهار تومان. يک دوره شاهنامه بروخيم. » و همين شاهنامه او را به طرف تورات می کشاند.
البته مسکوب از ساليان قبل علاقه ناشناخته‌ای به ادبيات کلاسيک ايران و جهان داشت. آنچنان که می گويد: « هويت فکری يا روحی من بنايش روی ادبيات عرفانی و شاهنامه گذاشته شده است و اين هسته ای بود که از پانزده سالگی کم کم داشت پيدا می شد و در تمام دوره فعاليت حزبی من هم آن زير پنهان و پيدا وجود داشت. » و اين علاقه به هيچ وجه جنبه منطقی و از پيش تعيين شده ای نداشته است. خودش
می گويد: «من از کلاس هشتم گرايش پيدا کردم به خواندن ادبيات کلاسيک و نثر. بخصوص متوجه نثر عرفانی شدم. می خواندم و لذت می بردم، حتی اگر معنايش برايم دريافتنی نبود يا اگر درمی يافتم و موافق نبودم. مثلاً تذکره الاوليا می خواندم يا اسرارالتوحيد. از نفس اين نوع حرف زدن از موسيقی کلام و حسی که در آن بود که هنوز هم هست. موقع چيز نوشتن اين حس شديدتر است. حس می شود مثل جسم، تيله، مثل سنگريزه يا موم است زير انگشت هايم. شبيه کار مجسمه ساز است. يعنی کلمه را من بايد لمس کنم تا ببينم اين همان است که معنی را می رساند يا نه و لمس می کنم کلمه را. اين حالتی است که شايد کمی خفيف تر از همان اوايلی که عشق به فارسی پيدا شد در من موجود بود.» (روزنامه ايران/ ۸ بهمن ١٣٨٣)

مسکوب پنهان نمی کرد که نگران زبان فارسی است که متاثر از انحطاط اجتماعی رو به انحطاط و فرسايش گذاشته است: "«اجتماعی که در حال انحطاط و فرو ريختن باشد زبانش هم فرو می ريزد. مگر آن که انحطاط موقتی و زبان، زبان کهن مايه داری باشد. بتواند مقاومت کند. دوره هايی که از نظر فکری فقير است زبان هم فقير می شود. در طی اين چهارصد سال اخير گمان می کنم که زبانمان دچار مصيبت بدی شده است." (گفتگوی ماهنامه کلک با شاهرخ مسکوب)

علاوه بر کتاب ها و مطالبی که به کنکاش در شاهنامه و تاريخ و فرهنگ کهن ايران اختصاص داشته‌اند، دقت و درنگ مسکوب در ادبيات معاصر و جنبه های مختلف آن به خلق کتاب های خواندنی و پرباری مانند " ادببات و سرگذشت اجتماع" و روزها در راه" راه برده است. از چشم رمان خوانان ايرانی پنهان نمانده است که ترجمه روان و شيوای يکی از آثار معروف ادببات جهان يعنی " خوشه های خشم" نوشته جان اشتاين نيز حاصل تلاش مشترک مسکوب و عبدالرحيم احمدی است. اين ترجمه اينک به يازدهمين چاپ خود رسيده است.
"ترجمه آثار كلاسيك و حماسي ادبيات جهان همچون "افسانه‌های تبای"، از آثار معروف سوفولکس شاعر و نمايشنامه‌نويس معروف يونان،" آنتيگون" اثر سوفوكلس و آندره بونار، "اديپ شهريار" (سوفوكل)، "اديپوس دركلنوس (سوفوكلس) "پرومته در زنجير" (آشيل ) و غزل غزلهاى سليمان نيز از ديگر فرازهای کارنامه پربار مسکوب است.
"مقدمه ای بر رستم و اسفنديار"، "روزها در راه"، "دربارة سياست و فرهنگ "، "کتاب کيوان"(در باره مرتضی کيوان)، "ارمغان مور"( در باره شاهنامه)، "هويت ايرانی و زبان فارسی"، "چند گفتار در فرهنگ ايران"، " ادبیات و سرگذشت اجتماع" و چندين اثر ديگر در کارنامه پژوهشي و تاليفي پربار مسکوب به چشم می آيند.او علاوه بر اين کتاب ها ده‌ها تک نگاری نيز دارد که در نشريات مختلف انتشار يافته اند.

"ايران امروز" درگذشت شاهرخ مسکوب، اين پژوهشگر پرکار و فروتن تاريخ و ادبيات ايران را به جامعه علمی و ادبی ايران و به خانواده ايشان تسليت می‌گويد.