مقالات درج شده در این سایت لزوما نظر سازمانهای جبهه ملی ایران در خارج از کشور شاخه آمریکا نیست
خانه » مقالات » در سالگرد 30تیر( ضیاء مصباح )
در سالگرد 30تیر( ضیاء مصباح )

در سالگرد 30تیر( ضیاء مصباح )

بعنوان مقد مه : حرکات ایذایی و مخالفت های سازمان یافته افراد شناخته شده و گروههای متشکل سیاسی که ازنفوذ و تریبون ها – بنیان قوی مادی  و پیروان متعصب  برخوردارند ،در ارتباط با رخ دادهای مختلف ماههای اخیر: از تصویب برجام تا انتخابات مجلس ، در پی آن انتخابات ریاست جمهوری و شوراها  تا قرار داد با شرکت نفتی تو تال که بنطر نگارنده با خواست اکثریت ایرانیان و ضرورتهای زمان و مکان قرین بوده  و طبعا  منافع ملی و توسعه کشور ،  شغل آفرینی و پیشرفت ارزشها ،ارتباطات بین المللی ، برگشت منزلت ایران و ایرانی به جایگاه خود و اعتبار منطقه ای را با تعاریف جهانی در پی دارد ، از همه مهمتر برنامه ریزی برای تضعیف شخص رییس جمهور بانیات شناخته شده ، مقاومتها ، کارشکنی ها و اخیرا برای تضعیف روحیه در مرحله تعین اعضائ کابینه ، بازداشت برادر رئیس جمهور وتعین ریاست دانشگاه آزاد از میان دلواپسا ن و برنامه های دیگری آنهم بوسیله قوه قضاییه که با هماهنگی با بیت و صدا و سیما در رواج پوپولیسم ید طولایی دارند …همه و همه عملکرد دربار و ایادی نظام سلطه را در دوران نخست وزیری شادروان دکتر محمد مصدق را بیاد میاورد که به رخ داد تاریخی 30 تیر منجر گردید ، با توجه به تکرار تاریخ البته «نه در ان حد واندازه ولی از جهاتی قابل مقایسه » مروری بر تاریخ  معاصر که میتواند از ابعادی قابل تعمق  باشد ضرورت می یابد ……

 

حوادث و مسائل سیاسی ایران بعد از شهریور 1320 همچون نهضت ملی شدن صنعت نفت، حکومت ملی شادروان دکتر محمد مصدق، وقایع 30تیر و 28 مرداد، و دیگر رخدادهای آن زمان، بدون انکار، نقش برجسته­ای در سرنوشت ایران و ایرانیان بر جای گذارده است.

از پیامدهای مهم این رخدادهای تاریخی ….انتشار کتاب­ها، مقالات، اطلاعات و اسناد و مدارکی است که با کوشش خستگی‌ناپذیر و قابل تقدیس صاحبنظران و آگاهان سیاسی به منظور آگاهی جامعه و به ویژه نسل جوان و ضبط در تاریخ در دسترس همگان قرار گرفته است.

 

سالهای 32 – 1320 یک دوره مشخص و بسیار مهم در تاریخ معاصر ایران است، هر چند که به هم ریختگی و تا حدودی هرج و مرج در همه شئون سیاسی و اجتماعی آن دوران نیز به چشم می‌خورد.

در مقوله چگونگی و آثار تحولات تاریخ معاصر در رابطه با ماجراهای حکومت ملی باید گفت :

نابسامانی­های اقتصادی و به ویژه اشغال کشور توسط ارتش‌های بیگانه و پیامدهای ناگوار آن همه امور کشور را تحت تأثیر خود قرار داده بود، ولی در بستر این حرکات نامنظم و آشفتگی‌ها یک جریان ناب اجتماعی و تاریخی به تدریج در مسیر اصلی خود پدیدار گردید و برای نخستین بار در تاریخ ایران یک الگوی عملی و واقعی از روش دموکراسی را در قالب دولت نمونه و ماندگار دکتر محمد مصدق ارائه داد.

باید اذعان کردکه پیدایش این جریانات اصیل اجتماعی و تاریخی پس از گذار از استبداد رضا شاهی، در واقع تجدید حیات مشروطیت ایران به شمار می­رود.

 

هرج و مرج و به هم ریختگی امور کشور بعد از شهریور 1320 و اختلالات اجتماعی در آن سالها،علاوه بر عوامل دیگر، بی‌شک یک واکنش طبیعی دوران اختناق 20 ساله و از پیامدهای حکومت دیکتاتوری متمرکز پیش از آن به شمار می‌رود.

دکتر مصدق در جریان یک مبارزه‌ی فشرده برای ملی کردن صنعت نفت با همراهی و همگامی توده‌ی مردم به حکومت رسید،در حالی که هدف اصلی او در قبول پست نخست‌وزیری، پیگیری هدف ملی کردن صنعت نفت و قطع نفوذ بیگانگان بود.

با این همه همانند آنچه قبلاً گفته و عمل کرده بود می‌خواست با اختیارات نخست وزیری به آرمان‌ نهضت مشروطیت ایران، یعنی دموکراسی و حکومت مردم بر مردم نیز تحقق بخشد.

این همان آرمان­بزرگ و ستودنی بود که اندیشه­ها و باورهای او را شکل می‌داد و بر کلیه‌ی کردارهای سیاسی او حاکم بود.

 

کسانی که در تجزیه و تحلیل تاریخ معاصر ایران و یا در مبارزات نهضت مقاومت ملی پیش یا پس از سال 1332 جنبه‌‌های گوناگون شخصیت دکتر محمد مصدق را مورد نظر قرار می‌دهند، نهضت ملی ایران را در راستایاعتقاد دکتر مصدق به دموکراسی و حقوق ملت، که در انقلاب مشروطیت تدوین گردیده، تحلیل می­کنند، و این واقعیتی است که نمی‌تواند از مجموعه‌ی شخصیت دکتر مصدق و مکتب او تفکیک شود.در واقع نهضت ملی از نظر تاریخی دنباله‌ی نهضت مشروطیت ایران محسوب می‌شود.

 

در تیر ماه 1331 پس از گشایش دوره هفدهممجلس، شادروان دکتر محمد مصدق با اتکاء به پیروزی­های داخلی و خارجی (در صحنه ملی و بین المللی) ضروری دید که پست وزارت جنگ را نخست وزیر بر عهده گیرد، و چون با مخالفت شاه روبرو شد از ادامه خدمت انصراف داد، که با بزرگترین اعتراض و مقاومت در تاریخ مبارزات آزادی خواهی ملت ایران روبرو گردید.

بعدازظهر روز30 ام تیر آثار تردید و نگرانی در سران ارتش پدید آمد و برای جلوگیری از ادامه رویارویی و ازهم پاشیدگی ارتش،شاه تصمیم منطقی رهبر بزرگ ملت را پذیرفت و این سرآغازی بود بر چالش­های سیاسی پس از آن.

 

نا گفته نماند که دکتر مصدق در اردیبهشت ماه 1330 که نخستین هیأت دولت خود را تشکیل داد، در مورد انتخاب وزراء شرایط سیاسی و اجتماعی روز را در نظر گرفت و به انتخاب وزیر جنگ از طرف شاه تن داد. هدف دکتر در آن زمان منحصراً اجرای قانون ملی شدن صنعت نفت بود و از دست زدن به هر اقدامی که به این دست­آورد مهم آسیبی برساند خودداری می‌کرد.

این بزرگمرد با اتکاء به افکار عمومی و بی­آنکه هیچ قدرت سازمانی در پشت سر او باشد با بهره­برداری از شرایط سیاسی بین‌المللی، که بر اثر تضاد ابرقدرت‌ها و کشورهای بزرگ به وجود آمده بود، در برابر حیرت و شگفتی ناظران وآگاهان سیاسی مقام نخست‌وزیری را پذیرفت و به مقابله با یکی از قدرتمند‌ترین کشورهای صنعتی جهان رفت.

او به وضع نیروهای حاکم و موقعیت شکننده‌ی خود آگاهی داشت و مراقب بود که در تشکیل هیأت دولت جبهه‌ی جدیدی در برابر او گشوده نشود و در اقدامات اولیه‌ی خود کاملاً موفق بود، تا زمان مناسب که موضوع 30 تیر و انتخاب قوام‌السلطنه و مسأله‌ی ادغام مسئولیت نیروهای مسلح با نخست‌وزیر را مطرح کرد.

می‌توان گفت همین حرکت به شاه تلقین نمود که دکتر مصدق با ریاست بر ارتش در اندیشه تغییر رژیم است، و زمینه برنامه­ریزی برای سقوط دولت او فراهم شد.

 

خط‌مشی کلی و اقدامات اساسی دکتر مصدق و سایر رهبران نهضت ملی، از جمله روش‌ آنها در برخورد با سیاست‌های خارجی، اداره‌ی کشور، و تدابیر آنها در مواجهه با رویدادها،براساس تجزیه و تحلیل تاریخی و ارزیابی منطقی شرایط روز و نیز کلیه‌ی امکاناتی که در جهات مختلف در اختیار دولت ملی قرار داشت، استوار بود.

یادآوری این نکته  مناسب است : دکتر  در کتاب خاطرات و تألمات می‌گوید: «اینجانب می‌خواستم بین احزاب ملی ایجاد وحدت کنم که با هم تشریک مساعی کنند ،انتخابات دوره‌ی هفدهم تقنینیه بهترین دلیل و حاکی از این معناست که در تهران با همه‌ی کوششی که احزاب چپ نمودند حتی یک نفر از کاندیدای خود را نتوانستند روانه‌ی مجلس نمایند..» صفحه‌ی 238

 

در رابطه با ایده ها و برنامه های شادروان مصدق و ضرورت شناخت بیشتر نسل جدید کنجکاو ، همزمان با سالگرد حماسه سی تیر اشاره مختصری به تصویبقانونخلعید در تاریخ نهم اردیبهشت 1330 (آوریل 1951) که عامل دیگریبرای برکناری وی، و به تصور دربارفراهم سازی زمینه رشد و  توسعه کشور به شمار می­رفت ( البته با حمایت دول قدرتمند )  واجب مینماید تا  روشنگری بیشتری صورت پذیرد  :

 

­­­«قانون خلع ید از شرکت نفت انگلیس و ایران» که توسط کمیسیون نفت مجلس به ریاست ‏دکتر ‏محمد ‏مصدق تنظیم شده بود، به‌رغم کارشکنی­های دربار و ایادی استعمار، در اثر روشنگری­های وی و حمایت تمامی اقشار و طبقات مردم ایران به‌ویژه نفت‌گران جنوب، به تصویب نهایی مجلسین رسید.تصویب این قانون، پیروزی بزرگی برای جنبش ملی  ضد استعماری مردم ایران به رهبری دکتر  بود که به مدت ۶ سال  از طرف ایشان  بی‌وقفه دنبال می­شد.

به‌دنبال تصویب قانون خلع ید، که دکتر مصدققبولنخستوزیریخودرا(ازسویاکثریتمجلسپیشنهادشدهبود) مشروطبهتصویبان نمودهبود ،اقدامبهتشکیلکابینهکردوروز۱۳ اردیبهشت سال ۱۳۳۰ دولت خود را به مجلس معرفی  و رأی اعتماد گرفت.

تشکیل دولت ملی و ماجرای نقش آفرین و تعیین کننده و آموزنده 30 تیر، و نهایتأ سقوط دولت مبارز و اندیشمند مصدق در مرداد 1332 که مجموعأ 28 ماه بطول انجامید، از ماندگارترین رویدادهای تاریخ معاصر و روشنگر چگونگی برخورد و برنامه­ریزی در مسیر سرکوب روحیه خودباوری و نفش ملت­ها تحت رهبری کابینه­ای منزه از هرگونه پلیدی و وابستگی وهمچنین  روابط با دشمنان ملت بود.

استمرار این جنبش  ستودنی که می­توانست تحولاتی عمیق در سرنوشت هم میهنان داشته باشد، با کارشکنی و برنامه­های درونی گروه­های سیاسی وابسته، قدرت طلب و ساده لوح بی­خبر از ابزار در اختیار حکومت وقت و حامیان آن،نهایتا برخلاف منافع ملی ومردم تا سالیان متمادی به استمرار دیکتاتوری انجامید، که کماکان در مواری با تأسف شاهد آنیم.

در همین رابطه دکتر  مصدق در یکی از نطقهای خود گفت:

«اگر ملتی فداکار و پیشتاز وجود نداشته باشد، نه از عوامل سیاسی روز، نه از مقتضیات و جریانات بین‌المللی و نه از رقابتها و تضادهای سیاسی ممالک بزرگ می‌توان استفاده کرد. این عوامل در آنجا که مردم بیدار و مواظب کار خود بوده و به مسئولیت و وظیفه تاریخی خود آشنایی داشته‌اند ثمربخش شده و مسیر زندگی و سرنوشت میلیون­ها بشر محروم و فلک‌زدهرابصورتیمعجزه­آسادگرگونکردهاست.»

 

اکنون که بیش از هفت دهه از آن روزگار سپری شده،اگرچه شاید امکان انتقال تجربه   «بین نسلی »در توده مردم کمتر شده باشد، ولیبهره­گیری از تجارب ارزشمند تاریخی برای آگاهان سیاسی و طبقات تحصیلکرده مخصوصا خیل میلیونی جوانان هشیارو مطلع به علوم روز ، همواره فراهم است.

امروز  دولت تدبیر و امید  با همه وابستگی به سیستم و از میان خودی ها ، ولی به انتخاب مردم از میان بدترین ها بصورت رفراندم گونه …..با همه کارشکنی­ و سنگ اندازی­هاکه اشارت رفت و نیز رویارویی با حجم عظیم معضلات بر زمین مانده به دلیل نا هماهنگی ها ودخالت غیر مسیولانه نهادهای نگران از دست دادن فرصتها و دست درازی به درآمدهای ارزی آنهم بدون هر گونه پاسخگویی و…..فراتر از حد امکان با وجود نظام خودسر مسلط می­کوشد در دور دوم خدمت خود  راهی برای برون رفت از اوضاع اسفبار اقتصادی و اجتماعی بیابد؛ و این راهرا  «با باور بهضرورت وجود احزاب و تشکیلات منسجم و پایداری که بتواند برنامه­ریزی علمی و اصولی برای حل و فصل مسائل کلان کشور ، حفظ منافع ملی ، تقویت جایگاه و منزلت ایرانی و….را ارائه نماید » به جد دنبال می­کند.

تاریخ معاصر ایران نشان دادهکه هر زمان حکومت برای ایجاد تشکیلات سیاسی اقدام کرده و یا در زمان قدرت در تأسیس حزب و یا ایجاد سازمان­های سیاسی ذی­نفع بوده، در آغاز به علت هجوم افراد سودجو، با یک رشد و توسعه صر فا ظاهری همراه شده است.

اینگونه دسته بندی­ها و سازمانهای سیاسی  « البته بجز جبهه ملی ایران ماندگار بزرگ مرد تاریخ معاصر دکتر محمد مصدق که با همه محدودیتها در مسیر خدمت به کشور و هم میهنان کوشا میباشد » سرانجام بر اثر عدم استقبال و پشتیبانی از سوی افراد معتقد، میهن دوست و با ایمان، برخلاف ظاهر قدرتمند خود از درون تهی شده و به محض پایان یافتن موقعیت­ها و شرایط، یا مواجه شدن با مشکلات، شکست خورده و از میان رفته­اند.

که می­توان به سرنوشت احزاب زمان پهلوی ( مردم ، ملیون ، رستاخیز و..)و از 57 ببعد چگونگی عملکرد وماندگاری حزب جمهوری اسلامی، کارگزاران سازندگی، جبهه اصلاح طلبان و پایداری ،اصولگرایان ، اعتدال گرایان ، فراکسیون امید ، جمنا و دیگر امیدواران « تعدیل عملکردها با بینش های متفاوت » اشاره نمود، که تمامی آنان به دلیل فرصت طلبی  ، ناتوانی و ناکارآمدی خود را در صحنه عمل  نشان دادند .

شاهد این ادعا  گفته آقای عارف که در نوع خود از پاکترین چهره ها در عین سادگی و صداقت بشمار میرود ، میباشد : «هدف اصلی اکثریت  داوطلبین نمایندگی مجلس و حتی شوراها قرار گرفتن در لیست اصلاح طلبان و آوردن رأی بود وبس.»

 

طبیعت کار تشکیلاتی در فعالیت­های حزبی و سازمان­های سیاسی پایدار، مستلزم علاقه خاص و صرف وقت و کار بسیار و پیگیرانه­ای است، که با های و هوی تبلیغات سیاسی در آستانه  انتخابات  و رفتن به خواب غفلت تا انتخابات بعدی سازگاری ندارد. به گفته اندیشمندمعاصر استاد سریع­القلم :

«سیاست­مداری و عرصه سیاست گذرگاه عمومی نیست و برای تضمین حضور سیاست­مداران حرفه­ای، نظام حزبی را باید جدی گرفت، چنانکه ارتباط جامعه با سیاستاز ارتباط کوتاه مدت حسی به ارتباط درازمدت عقلایی تقویت شود . تجربه دو قرن اخیر نشان داده است که مسائل و مشکلات همواره در بستر ساختارها حل و فصل می­شود.».

اختلاف سلیقه نه تنها در امور مهم بلکه در مسائل جزئی و کم اهمیت نیز دیده می­شود. اصرار و پافشاری بعضی­ها در پیشبرد نظریات خود در همه قضایا، نبود روحیه گذشت و انعطاف پذیری در تصمیم­گیری­های اجتماعی، به ویژه تضادهای شخصیتی افراد همراه با جاه طلبی­های نامحدود آنان، عدم تحمل شخصیت و ارزش­های دیگران، اعمال کارشکنی ها بصور مختلف ، انکار و وارونه جلوه دادن حقایق  و…. سازمان های اجتماعی و سیاسی میهن ما را در تاریخ یکصد ساله اخیر تحت تأثیر قرار داده است.

این نقاط ضعف در هر کجا که وجود داشته باشد می­تواند فعالیت برای ایجاد تشکیلات پایدار و سازنده را با مشکلات جدی مواجه سازد، که نمونه­های آن را بسیار می­توان سراغ گرفت.

 

این نقیصه­های بزرگ اجتماعی از اثرات ناگوار روش سرکوبگرانه حکومت­های خودکامه و استبدادی در دوران تاریخ طولانی میهن ما بوده، و انوار کوتاهی که گاهی از روزنه­های باریک در دوران آزادی ایران در یکصد سال اخیر تابیدن گرفته، به علت برخوردار نبودن از تداوم و پیوستگیلازم برای زدودن آثار ناگوار ….کافی نبوده و به نتیجه مثبت نینجامیده است .

امید که تجربیات نسل­ها در پهنه تحولات اجتماعی میهن عزیزمان در این زمان و برهه حساس و خطیر،آمادگی لازم برای کار دسته جمعی مستمر و پایدار در بستر سازمان­های اجتماعی را،آنچنانکه نظر و هدف اصلی دلسوزان وطن وملت آرام ،صبورو گرفتار  ایران بودهو شرایط حساس منطقه نیز ایجاب می­کند، با همه کارشکنی ومقاومت های گوناگون و عجیب و غریب موجود، به میزان بیشتری فراهم سازد تا پیشرفت همه جانبه را باعث شود.

 

سروده­ای در مورد حماسه سی ام تیراز شاعر معاصر « شادروان استاد ادیب برومند » که بحق شاعر ملی نام گرفته­:

بهخاکپاکشــــهیداندرودباد،درود           کهروحشـانهمهاندرجـوارحقآسـود

بهویژهخاکشهیدانروزسیامتیــــر                   کهتیر دشـمنازآنانبهقهـرخونپالود

دلاوران­وطنخوشبهخاک­وخونغلتند        کهروسیهنروند ازجهـــــانگهبدرود

دهندیکسـرهسربرفـرازنیزهولیــــک              بهپیشخصمدغل،ســــرنیاورند فرود

درودبادبرآنیکـــهتازعرصـــهحق         کهجاودانبهبرعــزوافتخـــــارغنود

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>